Atilla Yayla | SİVİL DÜŞÜNCE

'Atilla Yayla'

Deniz Gezmiş’in haksız idamı ideolojik idealini meşrulaştırır mı?

Bu senenin 6 Mayıs’ı Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan’ın idam edilişinin 40. yıldönümüydü. Bu talihsiz insanların yakınları ve sevenleri idamların acısını her zamankinden daha fazla hissetti, yaşadı. İdam edildiklerinde 20′li yaşların başında olan üç [...]

Kamu tiyatrolarını ne yapmalı?

Şehir ve Devlet Tiyatroları üzerinden yapılan tartışmalar, kimin ne derece devletçilik karşıtı olduğunu açığa vurmada turnusol kâğıdı işlevini gördü. Bu sayede anladık ki, devletin bazı alanlarda toplumsal hayata müdahale etmesini istemeyen kimileri, başka bazı alanlarda bu [...]

Devletçilik aynasında eczacılık ve tiyatroculuk

TEB’den gelen açıklamada da bireysel mesajlardaki argümanlar hemen hemen aynen tekrarlanıyor. Eczacıların devletçi refleksi 20 Nisan’daki yazımda, hükümetin Türk Eczacıları Birliği’yle (TEB) birlikte perakende ilaç pazarlaması alanında yeni bir regülasyon yapmaya çalışmasını devletçilik istikametinde bir adım [...]

Piyasa ekonomisi ve ahlâk

Piyasa ekonomisi, ekonomik aktörlerin (üretici-tüketici; çalışan-çalıştıran) ekonomik değer taşıyan üretim faktörlerini (emek, bilgi, toprak, sermaye, teşebbüs gücü) kendi ilgi ve amaçları doğrultusunda genel ahlâk ve hukuk kurallarının çizdiği bir çerçeve içinde serbestçe kullanıma sokmasına keyfî engel [...]

Ekonomik devletçilik ve eczaneler

Devletçilik zamanımızın en yaygın siyaset ve ekonomi felsefesi hastalığı. Siyasi yelpazede neredeyse bulaşmadığı bir duruş ve görüş yok. Size sürpriz gelecek ama, kolektivist (sosyalist) anarşistler bile mülklerin mülkiyetini ve sahipleri tarafından idare edilmesini reddettiği için, özünde [...]

Din eğitimi, liberallik ve Mehmet Altan

Akademisyen-gazeteci Mehmet Altan, Taraf’tan Tuğba Tekerek’e verdiği bir mülakatta, ” 4+4+4 korkunç…” demiş (7 Nisan 2012). “Cami Kışla Parantezinde Türkiye” adlı kitabının promosyonu için yapıldığı anlaşılan mülakatta Mehmet Altan ilginç şekilde ulusalcı Kemalist çevrelerin de mütemadiyen [...]

Devletin eğitimdeki tahakkümü normal mi?

Kısaca 4+4+4 diye bilinen ve mecburi eğitimi daha uzun süreli ve üç (hatta anaokuluyla beraber dört) kademeli hale getirmeyi hedefleyen kanun teklifi vesilesiyle yoğunlaşan eğitimle ilgili tartışmalarda devletin eğitimdeki yerinin neredeyse hiç sorgulanmaması dikkatinizi çekiyor mu? [...]

Din eğitimi ve demokrasi

Dindar aileler çocuklarının örgün eğitim içinde ana çizgisini kendi seçimlerinin belirleyeceği bir din eğitimi alma imkânına sahip olmasını istiyor. Buna hem insan hem vatandaş olarak hakları var. Çocuklar onların çocukları, eğitimi vergileriyle finanse edenler de onlar. [...]

Eğitim sistemi ve din eğitimi

Eğitim meselesi, dünyanın çoğu yerinde olduğu gibi, Türkiye’de de çok önemli. Ülkede neredeyse bir tek ev bulunamaz ki formel eğitimle ilişkisi olmasın ve çocukların okullarıyla ilgili soru ve sorunlar tartışılmasın. Birçok hanede aile hayatı sadece eğitim [...]

28 Şubat’ın yıldönümü ve demokratların görevi

Bu hafta 28 Şubat 1997 “postmodern” darbesinin 15. yılını kelimenin tam anlamıyla “idrak” ettik. Bunu önceki yıllarda da yapıyorduk ama bu yıl daha bir farklı oldu. Sebebi belgeseller, diziler ve itiraflarla darbenin saklı-gizli kalan bazı pisliklerinin [...]

CHP hangi yönde ilerleyecek?

Olağanüstü kurultaylar partisi CHP, bu hafta cumartesi ve pazar günleri peş peşe iki kurultay gerçekleştirecek. Bir taktik savaşına sahne olma yolundaki bu kurultayların CHP açısından ne sonuç vereceğini göreceğiz. Ancak genel başkan ve parti yönetimi seçiminin [...]

AİHM’nin kararı ve Ergenekon yargılamaları

Geçtiğimiz hafta MİT etrafında yaşanan olaylar ve tartışmalar, en az nlar kadar önemli bir başka gelişmenin gölgede kalmasına sebep oldu: AİHM’nin Ergenekon davası sanıklarından Tuncay Özkan’ın Mahkeme’ye yaptığı başvuru hakkında ara kararını vermesi. Bilindiği üzere Ergenekon [...]

Değer eğitimi ve liberal pozisyon

Başbakan Tayyip Erdoğan’ın CHP Genel Başkanı Kemal Kılıçdaroğlu’yla girdiği bir polemikte “dindar nesiller yetişmesini istiyoruz” demesi geniş yankılara yol açtı. Hemen her kesimden bu söze yönelik eleştiriler geldi. Bu arada, bazıları da liberal düşünce adına yazdı, [...]

‘Piyasa fetişizmi’ mi ‘devlet fetişizmi’ mi?

20. yüzyılın büyük özgürlükçü filozofu F. A. Hayek’in piyasa ekonomisiyle ilgili çok anlamlı, hikmetli bir açıklaması var. Diyor ki, “piyasa ekonomisi zaten var ve işliyor olmasaydı, sırf aklımıza dayanarak, böyle bir ekonomik sistemin mümkün olabileceğini anlayamazdık”. [...]

Hrant Dink ve insanlık için adalet

“Devlet vatandaşını bombalar mı?” diye sordu Başbakan Tayyip Erdoğan, Uludere katliamıyla ilgili tartışmalar sırasında. Bunu söylerken belki de devletlerin vatandaşlarını bombalamaması gerektiğini ifade etmek istiyordu. Eğer öyleyse, bunun iyi niyetli ama gerçeklere ters bir bekleyiş veya [...]

‘Kaçakçı’ kelimesinin yansıttığı zihin haritası

Dilin masum olmadığı, toplumsal iktidar ilişkilerini yansıttığı söylenir. Dillerin bütünüyle veya ağırlıklı olarak iktidar ilişkilerinin aynası fonksiyonunu gördüğü fikri bana epeyce abartılı görünmekle beraber, bazı kelimelerin iktidar ilişkilerini ve bununla iç içe geçmiş düşünce ve zihniyet [...]

Aydın Menderes’in vefatının düşündürdükleri

Rahmetli Adnan Menderes’in en küçük oğlu Aydın Menderes geçtiğimiz yılın son günlerinde hayattan ayrıldı. Böylece, büyük ve mağdur bir ailenin son ferdi de ebediyete göçmüş oldu. Aydın Menderes bir politikacı ve bir fikir adamıydı. Allah rahmet [...]

Yeni yıla girerken

Biliyorsunuz 2011′in son haftasını tamamlamak üzereyiz. Pazar günü yeni bir yıla girmiş olacağız. Yetişkin ömrü okumak, araştırmak, düşünmek, yazmak ve ders anlatmakla geçmiş ve varsa ileride yaşayacağı yılların da aynı olmasını isteyen bir akademisyen olarak, bütün [...]

Kriz tartışmasında seviyeler ve gerçekler

2008 finansal krizinin sebepleri ve sonuçlarıyla ilgili tespit ve tahlillerime geçtiğimiz haftalarda iki “cevap-eleştiri” geldi. Ahmet İnsel, Radikal İki’deki “Zenginden nur yağar mı?” (11 Aralık) ve Erol Katırcıoğlu Star-Açık Görüş’teki “Krizler ve Gerçekler” (18 Aralık) adlı [...]

Zenginlikten nur yağmaz mı?

Taraf’ta yayımlanan “Tarih yeniden mi başlıyor” (6 Aralık) başlıklı yazıma Ahmet İnsel’den bir “eleştiri” geldi (“Zenginden nur yağar mı?”, Radikal İki, 11 Aralık 2012). İnsel’in yazısı argüman geliştirmekten çok hakaret ve aşağılama çabalarıyla dolu. Fikrî pozisyonumu [...]

Hakikatin krallığı, insanın köleliği

Rus düşünür Nikolai Berdyaev, 1990′da yazdığı bir kitapta “Rus halkı ve Rus aydınları hakikat üzerine inşa edilmiş bir krallık arayışına yatkındır.” dedi. Milyonlarca Rus, on yıllar boyunca, sosyalizmin böyle bir krallık olduğuna inandı. Ancak Rusya’da, bu [...]

CHP nasıl değişebilir?

Geçen haftaki yazımda CHP’nin toplumsal pozisyonunu “yerli kolonyalizm” olarak adlandırmıştım. Bunun ne olduğunu biraz daha açıklamak, partinin hangi yollarla ve nasıl değişebileceği hakkında fikir geliştirmeye yardımcı olacaktır. CHP’nin ana problemi liderlik makamında kimin oturduğu ve vitrinde [...]

Tarih yeniden mi başlıyor?

Wall Street eylemci ve destekçileri zenginliğin kaynağı ve varoluşsal nedenlerini yanlış anlıyorlar Amerikan muhafazakârlarından Francis Fukuyama’nın fevkalade isabetli bir zamanda (1989) yayımlanan “Tarihin Sonu” adlı makalesi (daha sonra kitaba evrildi!) hâlâ süren ve asla sona ereceğe [...]

Yerli kolonyalizm ve CHP’nin Yerli kolonyalizm

Türkiye’nin ciddi bir siyasî dönüşüme uğraması istikrarlı ve sağlam bir demokrasi olması için şart. Bu dönüşümün çok boyutlu ve derin olması, kelimenin gerçek anlamında bir reforma tekabül etmesi gerekiyor. Ülke 1950′den beri bu istikamette yol almaya [...]

Kriz romantizmi ve gerçekler

2008 krizi ve “Wall Street’i İşgal Et” şenliği, krizin sebep ve sonuçlarından habersiz bazı yazarların romantizmini kamçıladı. Onları tutabilene aşk olsun; coştukça coşuyorlar. Romantizmin en komik türü “New York’ta komünizmin hayaleti dolaşıyor” biçiminde bir haber -daha [...]

İslam dünyası ve demokrasi

İslam dünyasında pek az ülkede iyi kötü bir demokratik rejimin mevcut olması ve (Türkiye dâhil) hiçbir ülkede istikrarlı ve köklü bir demokrasinin bulunmaması neye işaret ediyor? Bu soruya farklı cevaplar verilebilir. Şüphe yok ki, gerek İslam [...]

Akıl ve sosyal düzen

İnsan aklının öneminin abartıldığı ve düşünen kafaların çoğunun bugün sahip olduğumuz sosyal düzenin adı-adresi belli kişilerin bireysel akıl ve iradeye dayalı karar ve davranışlarıyla tesis edildiğine inandığı bir çağda yaşıyoruz. Buna paralel olarak, neredeyse herkesin irili [...]

Van-Erciş’teki felaketin düşündürdükleri

Türkiye, Van-Erciş’te meydana gelen korkunç depremle bir kere daha sarsıldı. Tabii afet yüzlerce vatandaşımızın ölmesine, binlercesinin yaralanmasına sebep oldu. Çok sayıda kişi ve aile, evlerinin, işyerlerinin, araçlarının zarar görmesiyle ağır ekonomik kayıplara uğradı. Nişanlanıp ertesi gün [...]

Steve Jobs ve ‘Wall Street’i İşgal’ hareketi

Apple adlı bilgisayar teknolojisi firmasının kurucularından olan ve uzun süre firmanın tepe yöneticiliğini (CEO) yapan Steve Jobs’un vefatının yankılarıyla, ABD’nin New York şehrinde başlayan “Wall Street’i İşgal Et” hareketinin yansımaları iç içe geçti.Dünyanın her yerinde Steve [...]

Dünya liberallerinin İstanbul buluşması

Bir ülkenin siyaset, hukuk ve ekonomide hangi rengi alacağını belirleyen en önemli faktörlerden biri, o ülkede mevcut fikir akımlarının kompozisyonudur. Sadece kolektivist/devletçi fikir ekollerinin boy gösterdiği veya egemen olduğu yerlerde, ekonomik bakımdan otarşik , [...]

« Previous